Worden mannen aan hun lot overgelaten als hun vrouw komt te overlijden?

Het is vandaag precies vijf maanden geleden dat mijn vrouw is overleden. Ik herinner me nog goed de woorden die ik sprak tijdens mijn speech in het crematorium: “Wij voelden ons thuis en geborgen en een nieuwe familieband werd officieel bezegeld.” Een tekst die velen aanwezige vrienden en familieleden aansprak.

(foto: Pixabay – blickpixel – CC0 Creative Commons

Na de crematie op 29 juni 2017 volgde het verjaardagsfeest van mijn jongste op 5 augustus waar de familie als vanouds bij aanwezig was. Lekker gezellig samen eten en af en toe het gevoelige onderwerp aanraken van het gemis van mijn vrouw.
Geregeld gaan we op zondag nog naar mijn schoonmoeder. Ook zij heeft het moeilijk met het overlijden van haar enige dochter, bovenop dat van haar man en haar zoon. Begrijpelijk, een zware periode voor haar en ik vind het dan ook knap hoe sterk ze oogt. Het voelt fijn om bij haar te zijn, vertrouwd. We hebben op dat moment denk ik steun aan elkaar door over haar dochter en mijn vrouw te praten.

Facebook
Nu bijna vier maanden later is niemand van de familie, één enkeling daargelaten, ook maar één keer bij mijn dochters en mij thuis op visite geweest. Er zijn in het begin wel vrienden op visite geweest, maar nu hebben we al meer dan 8 weken lang niemand meer op visite gehad. Tuurlijk zijn de familieleden en vrienden van mijn vrouw wel bereid om eens een berichtje op Facebook te liken en daarmee hun sympathie te betuigen, maar verder dan dat komt het niet. Er is nagenoeg niemand die eens een appje zal sturen van ‘goh, hoe gaat het met jullie’ of ‘zullen we eens een bakje koffie bij jullie komen drinken en bijkletsen’.

Hoe zou het zijn geweest als ik was overleden? Had de familie mijn vrouw haar dan ook als een baksteen laten vallen? Ik heb het vermoeden van niet. Ik heb hier wel met mensen over gesproken en het voelt alsof ik onderdeel ben van een statistisch gegeven. Veel mannen die hun vrouw kwijtraken worden door de familie van de vrouw gemeden.

Als we er vanuit gaan dat iedereen tegenwoordig toch een beetje is geëmancipeerd, dan is het ‘er zomaar vanuit gaan dat een man zich makkelijk redt’ of ‘eerder een nieuwe relatie aangaat’ toch wel achterhaald. Mannen zullen het niet zo snel laten blijken dat ze aandacht en/of hulp nodig hebben.

Het ligt niet alleen maar aan de digitalisering van onze samenleving of dat onze manier van communiceren in onze samenleving veranderd door bijvoorbeeld social media. Facebook is slechts een hulpmiddel om contact te leggen, maar uiteindelijk is het nog altijd de gebruiker die er zelf voor kiest om op deze makkelijke manier te communiceren. Hierdoor ontstaat er een veranderende dynamiek maar ook ethiek.

Wij hebben geen besmettelijke ziekte, we zijn ziek van verdriet
Ik begrijp het wel, een ieder zijn leven gaat gewoon verder en mannen horen immers sterk te zijn, maar ik denk dat de familie vergeet dat ons leven ineens is gestopt met het overlijden van mijn vrouw en het wegvallen van een hele familie. Ik heb zelf op het randje van een depressie gezeten door de eenzaamheid, maar van de familie was er niemand voor mij of mijn kinderen. Mijn sport, mijn werk en mijn kinderen hebben voorkomen dat ik in een diepe depressie kwam.

Ik had altijd het idee dat ik geen behoefte zou hebben aan gesprekken met lotgenoten, immers heb ik mijn familie, of beter gezegd de familie van mijn vrouw. Maar gelet op de realiteit ben ik de eerste vier maanden in een groot zwart gat gevallen waarin het moeizame rouwproces en mijn nieuwe verantwoordelijkheden moeilijk waren te combineren. Tijd heelt geen wonden, tijd leert je alleen maar beter om te gaan met je verdriet.

Wetenschappelijk
Voor mijn eigen beeldvorming heb ik contact opgenomen met een begrafenisondernemer en met het Landelijk Steunpunt Rouw en heb mijn vraag aan hen voorgelegd: Worden mannen aan hun lot overgelaten als hun vrouw komt te overlijden?

“Het vreemde is”, vertel de heer Rodenburg van het Landelijk Steunpunt Rouw, “dat de samenleving (de mensen om je heen) om de rouwende weduwe of weduwnaar er na 3 maanden van rouw wel klaar mee is en verder gaat. Verwacht wordt van de rouwende partijen dat deze hier ook in meegaan. Dat is wetenschappelijk onderzocht. Maar waar diezelfde samenleving er na 3 maanden wel klaar mee is, is het voor een weduwnaar bijvoorbeeld wel uit den boze om na 6 maanden met een nieuwe relatie op de proppen te komen. Beiden staan dus wat dat betreft loodrecht op elkaar.” Het wordt ervaren alsof de weduwnaar niet rouwt of het verlies niet diep van binnen voelt.

Rouwproces is een individueel proces
Binnen het werkveld verlieskunde wordt gesproken over copingsstijlen (rouwstijl – hoe je met een betekenisvol verlies omgaat). Uit onderzoek blijkt dat mannen dit anders doen dan vrouwen. Stereotype is het volgende: copingsstijl verliesoriëntatie en hersteloriëntatie. Vrouwen zijn makkelijker gericht het verlies toe te laten en mannen zijn makkelijker gericht op herstel en het zoeken naar een nieuwe invulling in hun leven, dus meer actiegericht.

Het gaat om de heen en weer beweging tussen verlies en herstel. Het toelaten van het verlies, met alle pijnlijke gevoelens en gedachten die daarbij horen. Maar ook  het toelaten van de vitaliteit van het leven. Als voorbeeld: een cappuccino drinken op de markt in het zonnetje met een dikke jas aan en daar intens van genieten.

Maar het paradigma van rouw is veranderd. Voorheen was dit los laten, verwerken en een plek te geven. Nu is het nieuwe paradigma (stuitend volgens Landelijk Steunpunt Rouw) de zaak op slot zetten en zoeken naar een oplossing voor rouw. Maar rouw laat zich niet oplossen. Verlies neemt men levenslang mee. Het gaat niet alleen om het verwerken maar ook om het verweven. Hoe verweef je dit verlies in je dagelijkse leven?

Stereotype: De man moet flink zijn
Vanuit de copingsstijl verliesoriëntatie, waar vrouwen grotendeels naar neigen, is er ook meer begrip voor de vrouw, ook omdat deze zich meer laat horen. De man is een binnenvetter en loopt er minder mee te koop dan een vrouw. De samenleving die helemaal niet van rouw houdt, die het eigenlijk wil oplossen, vinden het fantastisch als vrouwen flink zijn. Bij een uitvaart hoor je ook vaak dat mensen tegen de vrouw zeggen: “wat goed dat je zo flink bent.” Landelijk Steunpunt Rouw vindt dit erg want mensen moeten kunnen toegeven aan hun verdriet.

Familie en vrienden
Familie en vrienden nemen opeens afscheid omdat de samenstelling van de relaties is veranderd. Eerst ging je als stel naar een ander stel, en nu alleen. De verhoudingen zijn veranderd.  De weduwnaar of weduwe doet zelf ook aan herordening en herdefiniëring van relaties omdat niet alle adviezen worden gewaardeerd en men meer heeft aan een luisterend oor.

Bang voor de confrontatie
Voor een nabestaande is het onbegrijpelijk dat men in de steek wordt gelaten, maar volgens het Landelijk Steunpunt Rouw gebeurt het veel vaker dan we denken en vaak juist omdat men weet dat er een steunbehoefte is: “Als ‘naaststaande’ weet je dat wel, maar je weet vaak niet zo goed hoe je moet reageren. Je bent bang om het fout te doen, of bang voor de confrontatie. Wat moet je zeggen, waar kun je naar vragen?”

“Je zou willen troosten, maar hoe doe je dat eigenlijk? Die onzekerheid leidt er vaak toe dat we een rouwende ontlopen, of het pijnlijke onderwerp uit de weg gaan, ook al weten we diep vanbinnen wel dat iemand daar nog veel minder aan heeft.”

Geboren schrijfofiel, politiek dier en hobby fotograaf. Auteur van het boek ‘Bevingen’ (2015).
Heeft onder andere geschreven voor Horeca Magazine Noord, Post Online, Regiokrant Groningen en was hoofdredacteur bij de Groninger Krant van 2013 tot 2017.
Is Lid van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Solve : *
21 + 6 =