Aardbevingsbestendig bouwen; waarom alleen near-collapse?

Het is toch vreemd dat de gebouwen in Groningen aardbevingsbestendig (near-collapse) versterkt worden volgens de NEN-norm. Het gebouw gaat kapot of zelfs helemaal total loss bij een stevige aardbeving, maar de bewoner kan wel veilig zijn huis verlaten. Dat is de regel die nu wordt gehanteerd, maar waarom de lat niet hoger leggen?


foto: Mike Tomale

Je zou denken dat mensen gaandeweg leren maar niets blijkt minder waar. Het is een gegeven dat mensen het als lastig ervaren (en dan druk ik me matig uit) dat ze de hele dag werklui rond en om het huis hebben, soms weken tot maanden. Het huis wordt dan eerste gerepareerd en later versterkt. Dat is drie keer ellende. Ten eerste de wetenschap en angst dat het huis niet stevig genoeg is, dan de beving met alle gevolgen van dien en daarna het ongemak van de reparatieploegen. Ondanks alle goede bedoelingen is het tot op heden nog niet gelukt om de drieslag te maken, dus opknappen, versterken én verduurzamen. Pas gisteren kwam het bericht naar buiten dat de eerste 1450 panden worden versterkt. Dat is iets meer dan vier jaar na de beving van Huizinge.

Eén grote bouwput
Intussen is er al bijna meer dan een miljard euro verdampt aan herstelwerkzaamheden, vergaderen, salarissen, onderzoeken en papier. Vooral veel papier. Het verstevigen begint nu pas en niet eens in het tempo wat de Tweede Kamer zou willen, dus 5000 panden per jaar. Als we het hebben over 20 tot 40 duizend panden versterken, reken maar uit hoe lang we op deze manier bezig zijn. Daarbij moeten we ook nog eens in acht nemen dat de seismiciteit vanaf 2020 weer in kracht kan toenemen. Dus ook weer meer vervolgschade en dit moet ook (weer) gerepareerd worden. Het lijkt dus een ‘ongoing bad-story’ te worden en het aardbevingsgebied wordt jarenlang misschien wel decennia lang één grote bouwput.

Bakstenen?
Waarom wordt er niet gekozen voor een benadering waarbij de huizen dusdanig worden aangepakt dat deze amper schade zullen ondervinden van bijvoorbeeld een beving van magnitude 5? Is dat om de bouwsector in de benen te houden, onder het mom van ellende biedt ook financiële kansen? Zijn economische overwegingen leidend in deze? Waarom kan het in Japan wel en hier niet? Wat is de afweging om een dergelijk techniek (Menshin) hier niet toe te passen of voor hoogbouw TMD? Waarom zou je mensen emotioneel, psychisch en financieel belasten op deze manier, want laten we eerlijk zijn, niet alle schade wordt voor de volle 100% vergoed en in sommige gevallen moeten bewoners zelfs geld bijleggen. Base-isolation mag dan een dure oplossing zijn voor één gebouw, maar hoe zit het met 10.000 of meer oudere panden? Dat zou de kostprijs van base-isolation een flink stuk drukken.

Ik kan me erin vinden dat de afweging van bewoners om te versterken of nieuwbouw leidend is in het proces. Als je een mooi, oud boerderijtje hebt gekocht op het platteland van voor 1900 en eraan verknocht bent geraakt, dat laat je dat niet graag slopen en doe je er alles aan om je droomhuis overeind te houden. Het is de emotionele waarde, niet eens zozeer de woningwaarde. Sommigen laten alsnog hun droomhuis schieten en vluchten naar hoger gelegen gebieden, anderen gaan voor herbouw.

De manier waarop gebouwd wordt in Groningen maakt onderdeel uit van de cultuur en het landschap maar is niet bestand tegen de aardbevingen als gevolg van de gaswinning. Waarom zou je dan tegen beter weten in moeten vasthouden aan bijvoorbeeld baksteenbouw? Waarom niet overgaan op meer duurzame materialen die bij een beving van magnitude 5 makkelijk en goedkoop zijn te vervangen? Trouwens, we hoeven het wiel niet nog eens uit te vinden, dat heeft Japan al gedaan.

Kwestie van geld
Uiteindelijk draait het allemaal om het geld. Het is nog maar de vraag of NAM nu en in de toekomst in de gelegenheid is om alle schade te betalen nu we weten dat over 15 jaar het gas op is. De rekening wordt dan mogelijkerwijs doorgeschoven naar de overheid, en dan betalen we met ons eigen belastinggeld de schade die een ander heeft veroorzaakt. De rekening zal hoogstwaarschijnlijk niet doorgeschoven worden naar Shell of ExxonMobile, want die zullen er wel voor zorgen dat ze juridisch niet aansprakelijk kunnen worden gehouden. Zo werkt dat. Maar heeft de Nederlandse Overheid wel de financiële draagkracht om heel Groningen te versterken? Is gebrek aan kapitaal misschien de werkelijke reden dat het allemaal zo lang duurt? Wees daar dan eerlijk over en maak gedupeerden niet blij met een dooie mus.

NEN en contourkaarten
Afhankelijk van het voortschrijdend inzicht zullen de contourkaarten de komende 10 jaar nog wel aangepast worden, net als de huidige NEN-norm (9998-2015) die alleen geldt voor nieuwbouw maar ook de komende 10 jaar zeker nog aangepast zal worden. Wat dat voor gevolgen zal hebben voor de gebouwen die nu het versterkingstraject ingaan is de vraag. Begint het circus dan weer van voor af aan en wat voor financiële consequenties brengt dit met zich mee?

De waarschuwing voor ondergronds geweld zijn er, handel er dan ook naar!

Geboren schrijfofiel, politiek dier en hobby fotograaf. Auteur van het boek ‘Bevingen’ (2015).
Heeft onder andere geschreven voor Horeca Magazine Noord, Post Online, Regiokrant Groningen en was hoofdredacteur bij de Groninger Krant van 2013 tot 2017.
Is Lid van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Solve : *
21 − 8 =