Pareltjes in de provincie (deel 9): Gemaal ‘De Waterwolf’

Op de landtong tussen het Reitdiep en de Kommerzijlsterrijte staat gemaal De Waterwolf, soms ook gemaal Electra genoemd. Het gemaal uit het begin van de 20 ste eeuw is een Rijksmonument en is nog steeds operationeel. Sterker nog: het vervult een sleutelfunctie in de afvoer van overtollig water richting de Waddenzee. De inhoud van het gemaal is industrieel erfgoed.


foto: Mike Tomale - Gemaal De Waterwolf (Electra)
foto: Mike Tomale – Gemaal De Waterwolf (Electra)
foto: Mike Tomale - Woudagemaal in Lemmer
foto: Mike Tomale – Woudagemaal in Lemmer

Gemaal De Waterwolf heeft vier Stork pompen die aangedreven worden door vier dieselmotoren van het merk Brons, gebouwd door de gelijknamige Appingedamse motorenbouwer. Het gemaal zorgt ervoor dat overtollig water uit het achterliggende stroomgebied Electra wordt afgevoerd naar het 2400 hectare grote boezemgebied van het Lauwersmeer waar ook het gemaal H.D. Louwes uit Zoutkamp de Electra-boezem bemaalt. Het gemaal De Waterwolf – wat 6 kilometer landinwaarts ligt – kan qua capaciteit en functie vergeleken worden met het stoomgemaal in Tacozijl (Lemmer), het Ir. D.F. Woudagemaal, wat er voor zorgt dat de Friezen droge voeten houden. Beide gemalen werden begin 19de eeuw geopend door Koningin Wilhelmina.

4500 kuub water per minuut
De rondleiding bij het gemaal in Lauwerszijl aan de Teenstraweg wordt gegeven door machinist Willem Alberts, een oude rot in het vak die al meer dan 33 jaar werkzaam is bij dit gemaal. Vol passie vertelt hij over de geschiedenis van het gemaal, de capaciteit en vooral het nut en noodzaak van het gemaal voor de Groningers. Er wordt gemiddeld 60 tot 70 dagen op jaarbasis gepompt, tijdens de herfst, winter en voorjaar. In de lente en zomer is er verdamping en vruchtgebruik van het water, dus moet er minder gepompt worden. In totaal kan er 4000 kuub water per minuut gepompt worden met deze vier dieselmotoren. Onder de pompen zitten nog vrijelozingskokers die met houten wachtdeuren gesloten kunnen worden. De vijfde vrije lozingskoker werd in 1997 voorzien van twee elektrisch dompelpompen die door NAM beschikbaar zijn gesteld  om wateroverlast door bodemdaling te compenseren. Hierdoor kan nog eens 500 kuub per minuut extra gepompt worden. 4500 kuub water over 100.000 hectare is ongeveer 8 millimeter.

Diesel
Het in de volksmond genoemde ‘Electra’ geeft het Stroomgebied Electra aan en het vroegere waterschap Elektra in het gehucht Lammerburen. Lammerburen is tegenwoordig alleen nog een natuurboerderij. Sinds 2000 is gemaal De Waterwolf in beheer bij het huidige waterschap Noorderzijlvest. Het gemaal werd destijds samen met het Helpmangemaal in Groningen gebouwd en moest elektrisch worden aangedreven om in aanmerking te komen voor Rijkssubsidie. Tijdens de Eerste Wereldoorlog heeft het gemaal eerst vijf tot zes jaar op stoom gedraaid, daarna werd overgestapt op elektriciteit die extern werd geleverd. In 1946 is men toen zelf stroom gaan opwekken door middel van twee dieselmotoren. Later zijn er dit vier geworden. Als de pompen 24 uur draaien gebruiken de vier dieselmotoren ongeveer 7 á 8000 liter diesel per uur.

Willem Alberts vindt het belangrijk om rondleidingen en uitleg te geven over de belangrijke functie die De Waterwolf vandaag de dag nog steeds vervult. Dat doet hij graag  aan toeristen en schoolklassen, maar ook aan de Groningers zodat ze weten waar ze onder andere waterschapsbelasting voor betalen.  Wilt u het gemaal De Waterwolf een keer bezoeken? Meldt u zich dan aan via het contactformulier.

Bronnen bij dit artikel:

Andere pareltjes in de provincie:

Geboren schrijfofiel, politiek dier en hobby fotograaf. Auteur van het boek ‘Bevingen’ (2015).
Heeft onder andere geschreven voor Horeca Magazine Noord, Post Online, Regiokrant Groningen en was hoofdredacteur bij de Groninger Krant van 2013 tot 2017.
Is Lid van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Solve : *
26 − 6 =