“In Selwerd wonen doeners”

“In Selwerd wonen doeners”, zegt Theo Adema van KAW architecten en adviseurs. Hij is kwartiermaker bij wijkbedrijf Selwerd dat intussen al weer iets meer dan twee jaar bestaat. Aanleiding voor dit uitgebreide interview is om zich te krijgen op de doelstellingen van het wijkbedrijf en de intussen behaalde resultaten.


foto: Mike Tomale - Theo Adema voor Wijkbedrijf Selwerd
foto: Mike Tomale – Theo Adema voor Wijkbedrijf Selwerd

De gemeente Groningen is in iedere geval laaiend enthousiast over het project. In de voortgangsrapportage van juli 2015 aan de gemeenteraad staat niets dan lof voor dit maatschappelijk project dat als doel heeft mensen uit de wijk Selwerd aan een baan te helpen en te begeleiden naar regulier werk. Op basis van deze voortgangsrapportage mag voorzichtig geconcludeerd worden dat de Wijkontwikkeling in aandachtswijk Selwerd zijn vruchten begint af te werpen. “We zijn op de goede weg, maar we zijn er nog niet.” Dat schrijft de gemeente.

KAW is een advies en architectenbureau en heeft in Leeuwarden meegedaan aan een selectie voor wijkvernieuwing. Dit heeft het KAW samen met de bewonersorganisatie gedaan en een bouwbedrijf en een energieadviesbureau. Het consortium waar KAW onderdeel van uitmaakte heeft hiermee een prijsvraag gewonnen om 300 woningen te renoveren voor een woningcorporatie. Dat project is aangevlogen op de wijkbedrijfmanier. De woningen zouden gerenoveerd worden, energiezuiniger gemaakt en er zou gekeken worden of er werkzaamheden door de bewoners uit de wijk konden worden gedaan. In die wijk zat al een actieve bewonersvereniging van ongeveer 150 mensen, vaak met een uitkering. Van het commerciële factuurbedrag mogen bewoners dan 4,50 per uur bijverdienen en ging het overige deel naar de wijkverenigingspot om geïnvesteerd te worden in de wijk. Normaal bedenkt de gemeente wat er met dat geld moet gebeuren, maar in dit geval mocht het bestuur van de bewonersorganisatie dat zelf beslissen.

Project Bilgaard is intussen al weer drie jaar geleden. De projecten zijn afgerond en de woningen zijn verbeterd. KAW had verwacht dat de bewoners meer structurele klussen zouden kunnen gaan doen voor de woningcorporatie en een continue geldstroom naar zich toe konden halen om zodoende onafhankelijker te worden. Dat is maar deels gelukt bij de gemeente Leeuwarden waar de groep de afvalverwerking in hun wijk doen en het conciërgewerk voor een flat. Dat is mooi, maar bij de insteek van het project was de verwachting hoger. In de wijk worden nochtans grote klussen gedaan door commerciële partijen. “Het was mooi geweest als de bewoners die zelf hadden kunnen doen en het hun gegund was. De groep mensen was groot genoeg, het zat hem bij de opdracht gevende partijen, de woningcorporaties zelf”, zegt kwartiermaker Theo Adema.

Dan kom je dus op een soort basis van een wijkbedrijf dat klussen kan oplossen in een wijk. De basisgedachte is om bewoners kansen te geven om daadwerkelijk wat te doen, van de bank af komen en contact te leggen met mogelijke opdrachtgevers en met elkaar. “Het gaat er dus om invloed uitoefenen op een geldstroom en die om te buigen naar het wijkbedrijf waardoor mensen geld kunnen verdienen voor zich zelf en voor de wijk”, legt Theo Adema uit. Selwerd is aangemerkt als aandachtswijk door de gemeente Groningen die enthousiast is geworden door het project van KAW in Leeuwarden. Het grote verschil is echter dat Leeuwarden een wijkvereniging had van 150 actieve leden en Selwerd een Wijkraad had, bestaande uit 6 mensen die bezig waren met projecten in de wijk.

foto: Mike Tomale
foto: Mike Tomale

Het verkrijgen van de betaalde klussen blijkt niet eenvoudig. Er wordt nu geklust voor onder andere woningcorporaties Lefier en Patrimonium en de gemeente Groningen, en dat laatste behelst het onderhoud van het wijkgebouw waar Wijkbedrijf Selwerd in zit. De deelnemers van het wijkbedrijf kunnen dit tegen een veel concurrerende tarief doen dat wanneer de gemeente iemand moet inhuren. Toch wil het wijkbedrijf geen concurrent zijn van ondernemers in de wijk Selwerd. Er zijn nu 5 mensen uit de wijk Selwerd op projectcontract die via payroll worden ingehuurd. In eerste instantie werd de betaling via de stichting Wijkbedrijf Selwerd gedaan, maar er kwam zoveel administratieve rompslomp bij voor de stichting dat het beter uit handen kon worden gegeven. Er wordt voor de klussen een commercieel tarief gevraagd tussen de 25 en 30 euro per uur. De medewerkers kunnen hierdoor een fatsoenlijk salaris verdienen mits er genoeg werk is.

Er zijn nu twee deelnemers die structureel zoveel werk hebben dat ze nagenoeg uit de uitkering kunnen komen, wat betekend dat ze meer verdienen dat een uitkering. “Als je 300 euro per maand bijverdient, moet je 300 euro inleveren bij de sociale dienst. Veel mensen met een uitkering willen wel een klus doen maar willen er geen geld voor hebben omdat dat teveel rompslomp oplevert met de sociale dienst.” Die 4,50 per uur vinden de meeste mensen onvoldoende waardering voor hun geleverde prestaties. Liever doen ze het werk vrijwillig en gaat het geld naar het wijkbedrijf zodat er goede dingen mee gedaan kunnen worden.

Een andere groep wil een fatsoenlijk salaris en geeft alles op bij de sociale dienst omdat ze vertrouwen hebben in het concept en er vanuit gaan dat ze van de uitkering los komen. Doelstelling is dus steeds meer betaald werk te krijgen om mensen een fatsoenlijk salaris te kunnen bieden. De bedoeling is niet dat het Wijkbedrijf een hele grote werkgever wordt maar dat mensen doorstromen naar regulier werk om zodoende nieuwe instromers een kans te geven. “De eerste mensen hebben een reguliere baan gevonden, maar dit moeten er natuurlijk nog veel meer worden”, verteld Theo Adema.

Sommige deelnemers ervaren doordat hun buitenlandse naam boven een sollicitatiebrief staat ze al op voorhand worden afgewezen. Ook is het frustrerend als er een mogelijkheid is om voor een paar uurtjes per week betaald werk te doen en de rompslomp met de uitkering aan te gaan. Netto hebben deelnemers er namelijk niets aan. Marte Wytsma is vanuit de Sociale Dienst Groningen actief in het wijkbedrijf om deelnemers te adviseren en te helpen met specifiek bovengenoemde problematiek. Vanuit de mens gezien zou je gek zijn dat je het doet maar vanuit de gemeente geredeneerd: werk is werk. Volgens Theo Adema beseft de gemeente Groningen nu ook dat het jammer is dat kansen op betaald werk blijven liggen, specifiek door dit probleem.

Theo Adema wordt voor 8 uur per week betaald door de gemeente Groningen en KAW krijgt ook per uur een bedrag. Het uiteindelijke doel is dat Theo zichzelf overbodig maakt en het wijkbedrijf onafhankelijk kan functioneren, bestuurt door wijkbewoners. Adema is nu 1 dag per week aanwezig in het Wijkbedrijf Selwerd. Hij merkt dat als hij gesprekken voert met opdrachtgevers, dat minder oplevert dan als iemand uit de wijk dat doet. De bewoners die dit zo succesvol heeft opgepakt krijgt hiervoor inmiddels vanuit het Wijkbedrijf 1 dag in de week voor betaald.

Er is dus een afdeling betaald werk binnen het wijkbedrijf, met 5 mensen op projectcontract. Deze afdeling maakt winst. Winst die terugvloeit naar het wijkbedrijf. Dan zijn er mensen die de Right-to-Challenge doen en taken van de gemeente Groningen overnemen. Exacte bedragen wil Theo niet benoemen. Volgens hem zouden die allee maar afleiden.

“Op armoedebeleid zijn ongelooflijk veel bedrijfjes actief om armoede te bestrijden”, zegt Theo. Die projectjes zijn heel normaal en de gemeente heeft daar ook geld voor over. Adema is van mening dat dit soort projectjes in de wijk beter door wijkbewoners uitgevoerd kunnen worden. Bewoners kennen hun wijk beter, krijgen beter en makkelijker contact met de wijk en projecten houden langer stand. Bewoners kunnen hiervoor een Right-to-Challenge aanvraag doen. Zo is er een goedgekeurd initiatief om een ondernemersvereniging op te zetten voor Selwerd waar een koppeling gaat plaatsvinden tussen startende ondernemers en ondernemers die al succesvol zijn. De gemeente Groningen ondersteunt de initiatiefnemer om dit op te zetten.

Het gebouw aan de Bottelroosstraat waar het wijkbedrijf in zit is van de gemeente Groningen en stond op de nominatie van de afdeling vastgoed om verkocht te worden. Het wijkbedrijf betaald van die 300.000 euro subsidie die door de gemeente Groningen beschikbaar is gesteld. Hier wordt het gebouw voor beschikbaar gesteld, is het gebouw voor ingericht, kunnen de eerste Right-to-Challenge aanvragen van betaald worden en wordt de begeleiding van o.a. Adema betaald. Adema hoopt dat de afdeling betaald werk groter wordt en hiermee een structurele eigen geldstroom (winst op het uitgevoerd werk) ontstaat voor het wijkbedrijf. Geld dat de bewoners dan zelf hebben verdiend en waarvan ze zelf kunnen weten hoe ze dit investeren in het wijkbedrijf of de wijk. Ook worden er ruimten in het gebouw verhuurd, bijvoorbeeld aan een kinderopvang. Ze krijgen een ingroeihuur. Naarmate de omzet groeit, betalen ze meer huur om uiteindelijk een commerciële prijs te betalen. Ook zijn er plannen voor cateringactiviteiten die mogelijk veel aanloop uit de wijk genereren.

Het bestuur van de stichting Wijkbedrijf Selwerd is Theo Adema met een bewoner uit de wijk, maar ondertussen worden gesprekken gevoerd om het bestuur om te turnen naar alleen bewoners uit de wijk. Of ze Theo Adema dan nog willen inhuren voor advies, dat bepalen de bewoners dan zelf. “Of het gebouw ooit betaald zal worden uit de inkomsten van betaald werk, dan zal er nog heel wat werk bij moeten komen.”

Het wijkbedrijf is een springplank waar deelnemers zelf op moeten springen om uit een uitkering te komen. Voor sommige deelnemers is het ook iets nuttigs doen voor de wijk naast een uitkering. De vraag of deelnemers er een succes van kunnen maken is aan de deelnemers zelf omdat de invloed van bijvoorbeeld Adema beperkt is. “Als een deelnemer er gelukkiger van wordt doordat hij zich inzet voor de wijk en hij blijft toch in een uitkeringssituatie, is dat dan geen succes?”

Tot nu toe zijn er twee mensen die redelijk structureel inkomen hebben van het werk binnen het wijkbedrijf en zijn er 5 bewoners met een projectcontract. Daarnaast zijn er ongeveer 20 mensen continu actief binnen het Wijkbedrijf waarvan sommigen een participatiebaan hebben en anderen dit vrijwillig doen voor hun wijk en het Wijkbedrijf. In totaal zijn er misschien 15 mensen geweest die daadwerkelijk wat verdiend hebben. Maar er zijn gewoon te weinig betaalde klussen en daardoor komt er te weinig geld binnen.  Er zijn ongelooflijk veel mensen geweest in het wijkbedrijf, bijvoorbeeld bij open dagen, maar er zijn er weinig die zelf initiatieven willen opzetten. Mensen uit Selwerd willen gewoon iets doen. En daarom hebben we in het Wijkbedrijf meer concrete klussen nodig. Daar gaan we hard ons best voor doen.

“Het negatief beeld wat Selwerd heeft van het wijkbedrijf is jammer”, zegt Theo Adema. “Wij zijn geen verlengstuk van de gemeente Groningen. Theo hoopt dat door een stukje duidelijkheid bewoners van Selwerd een ander beeld krijgen en waarderen wat in het wijkbedrijf wordt gedaan.

Geboren schrijfofiel, politiek dier en hobby fotograaf. Auteur van het boek ‘Bevingen’ (2015).
Heeft onder andere geschreven voor Horeca Magazine Noord, Post Online, Regiokrant Groningen en was hoofdredacteur bij de Groninger Krant van 2013 tot 2017.
Is Lid van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ)

2 thoughts on ““In Selwerd wonen doeners””

  1. De eerste Right to Challange aanvragen zijn helemaal niet van die 3 ton betaald. Dit is een leugen. De werkmakelaar en kwartiermakers zijn hiermee betaald en Theo Adema zelf!

    1. Volgens mij staat in het verhaal toch ook dat Theo Adema vanuit deze pot ook betaald krijgt? Zo ver ik weet zijn er wel degelijk Right to Challenge aanvragen vanuit dit bedrag betaald. Ik ben in elk geval erg positief over het Wijkbedrijf. Het is voor mij springplank geweest als startende ondernemer en zie ook dat andere wijkbewoners er ook echt wat aan hebben. Er ontstaan steeds meer mooie initiatieven vanuit het Wijkbedrijf. Wat ook erg leuk is en hierboven niet eens is genoemd, dat ook twee wijkbewoners via het Wijkbedrijf betaald werk hebben gevonden direct op contact bij een bedrijf in de wijk.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Solve : *
24 × 8 =